Minister Crucke (MR) zet zijn aanval op het spoorpersoneel en de treinreizigers voort!
Machinisten, conducteurs, arbeiders en technici hadden zich nochtans krachtig gemobiliseerd toen de minister begin 2026 zijn plannen bekendmaakte. Maar in plaats van deze mobilisatie te versterken, kozen de syndicale leidingen in de maanden daarna voor een strategie van verspreide stakingen, wat leidde tot vermoeidheid en demoralisatie onder de spoorwegpersoneelsleden en het onmogelijk maakte om een krachtverhouding op te bouwen.
Crucke heeft dus zijn agenda kunnen blijven opleggen. Op dinsdag 31 maart werd de tekst van het wetsontwerp voor de hervorming van de spoorwegen goedgekeurd in de commissie van de Kamer. Deze tekst moet nog door de parlementsleden worden goedgekeurd voordat hij wet wordt. Als deze wet wordt aangenomen, zal hij het statuut van de spoorwegpersoneelsleden afschaffen, de spoorwegvakbonden verzwakken en de spoorwegpersoneelsleden in dienst van de NMBS administratief scheiden van die in dienst van Infrabel.
Aanvallen ter voorbereiding op de openstelling voor concurrentie
Crucke, de regering en het patronaat bereiden de voor 2032 geplande openstelling van het spoor voor concurrentie voor. Hun verklaarde doel is om de spoorwegarbeiders kapitalistische exploitatiestandaarden op te leggen, door de arbeidsvoorwaarden en de invloed van de vakbondsvertegenwoordiging ten opzichte van de directie aan te vallen.
Het einde van het ambtenarenstatuut
Tot op heden worden spoorwegpersoneel, net als andere werkers in de overheidssector, aangeworven als ambtenaren en niet als contractuelen. Dit statuut maakt het met name moeilijker om hen te ontslaan en beschermt hen gedeeltelijk tegen het patronale geweld waarmee uitzendkrachten, werkers met een tijdelijk of vast contract overal te maken hebben, die voortdurend worden bedreigd met het verlies van hun baan.
Crucke, de regering en het patronaat willen een einde maken aan deze bescherming. Om over hetzelfde wapen te kunnen beschikken als alle kapitalisten – de dreiging van ontslag – voorziet de hervorming erin dat toekomstige spoorwegwerkers op contractbasis worden aangeworven en niet als ambtenaar. Maar dat is nog niet alles: minister Crucke heeft het zelf indirect toegegeven: deze maatregel zou ook dienen om collectieve ontslagen te vergemakkelijken!
Het begin van het einde van HR Rail: verdeel en heers
Momenteel wordt zowel het personeel van de NMBS (verantwoordelijk voor het personenvervoer) als dat van Infrabel (verantwoordelijk voor de spoorinfrastructuur) aangeworven door hetzelfde bedrijf: HR Rail. Het wetsontwerp van Crucke voorziet erin om een einde te maken aan deze situatie: elk bedrijf krijgt de bevoegdheid om zijn eigen werkers aan te werven.
Deze manoeuvre heeft twee doelstellingen van de regering en het patronaat.
Enerzijds gaat het erom de spoorwegarbeiders van de NMBS administratief te scheiden van die van Infrabel. Het doel is om de solidariteit tussen de spoorwegarbeiders te ondermijnen. Bij de volgende aanvallen op de lonen of de arbeidsvoorwaarden willen de regering en de directies de werkers van Infrabel of de NMBS afzonderlijk kunnen aanpakken, in de hoop zo een strijd te bemoeilijken die de werkers van beide bedrijven zou verenigen. Deze tactiek van de bazen is niet nieuw: in veel kapitalistische bedrijven worden de werkers op deze manier verdeeld op basis van hun contracten door de toename van het aantal onderaannemers!
Anderzijds maakt de start van de ontmanteling van HR Rail de weg vrij voor nieuwe stappen in de privatisering van het spoor. Door de NMBS en Infrabel van elkaar te scheiden, zou de regering het spoor geleidelijk “stukje bij beetje” kunnen privatiseren. Dat is wat er gebeurde met de goederenvervoersdivisie B-Cargo, die in 2011 SNCB Logistics werd, om vervolgens geprivatiseerd te worden en het bedrijf Lineas te worden.
Aanval op de vakbonden
Hoewel de syndicale besturen al lang een logica van “medezeggenschap” met de spoorwegdirecties hanteren, komt het voor dat ze, onder druk van de spoorwegarbeiders, zich verzetten tegen de aanvallen op de arbeidsvoorwaarden van de spoorwegarbeiders. Hoewel dit de achteruitgang van de afgelopen decennia niet heeft kunnen voorkomen, is het voor Crucke en het patronaat al te veel. Met zijn hervorming wil de minister de werkers verzwakken door de spoorwegvakbonden te verzwakken.
Het wetsontwerp voorziet dan ook in de oprichting van een “Sturingscomité” wanneer het overleg tussen de directie en de vakbonden vastloopt. Dit comité zal bestaan uit drie syndicale vertegenwoordigers en de CEO’s van de drie spoorwegmaatschappijen (NMBS, Infrabel en HR Rail), aangevuld met de voorzitters van de raden van bestuur van de drie maatschappijen. Het is de bedoeling dat dit comité met tweederde meerderheid beslist, waardoor de CEO’s van de drie bedrijven en de drie voorzitters van de raden van bestuur de krachten kunnen bundelen om hun beslissing op te leggen aan de syndicale leiders.
Door ervoor te kiezen de strijd te versnipperen, schieten de syndicale leidingen zichzelf in de voet, en het zijn de werkers die daarvoor de prijs zullen betalen!