137 jaar geleden kozen leiders van de arbeidersbeweging 1 mei als datum voor een internationale actiedag. Sindsdien komen elk jaar arbeidsters en arbeiders over de hele wereld, ongeacht hun nationaliteit, op deze dag samen om te demonstreren en te staken voor hun arbeidsrechten, in opstand tegen kapitalisten en regeringen.
Oorspronkelijk werd de 8-urige werkdag gekozen als belangrijkste doel van de strijd op 1 mei. Deze keuze had tot doel de arbeiders van alle landen te verenigen rond een gemeenschappelijke eis. Na verloop van tijd werd de 8-urige werkdag in veel landen afgedwongen, en kregen de strijd op 1 mei een steeds meer politieke karakter, gericht tegen het kapitalistische systeem.
Toch wint de kapitalistische klasse al decennialang terrein terug. Hoeveel van ons worden gedwongen om meer dan 8 uur per dag te werken? En zelfs in een rijk land als België, hoeveel mensen zien zich genoodzaakt om twee banen te combineren of overuren te maken?
Deze verslechtering van onze levens- en arbeidsomstandigheden reikt veel verder dan alleen de kwestie van de lengte van de werkdag. Lonen en uitkeringen schieten steeds meer tekort, ontslagen nemen toe, de rechten van werkers worden aangevallen en diensten die nuttig zijn voor de bevolking worden uitgehold door bezuinigingsmaatregelen… Ondertussen feesten de miljardairs die ons uitbuiten en verrijken zich aan het hoofd van dit systeem dat wegzinkt in crisis en wijdverspreide oorlog.
Meer dan ooit hangt de toekomst van de mensheid af van de wederopbouw van een internationale arbeidersbeweging, die zich bewust is van haar belangen en in staat is zich te organiseren over de grenzen en alle andere scheidslijnen heen!
1 mei 1886 in Chicago: het bloedbad op Haymarket Square
Op 1 mei 1886 riep de jonge Amerikaanse vakbond AFL op tot een staking om de achturige werkdag af te dwingen. In Chicago was deze oproep alleen al voldoende om veel bazen te doen toegeven, die hun werkers deze regeling toekenden. Zich bewust van hun kracht, zetten 340.000 arbeiders de staking enkele dagen voort.
Maar de kapitalisten gaan in de tegenaanval. Op 3 mei stormen 200 politieagenten aan het einde van een bijeenkomst de McCormick-fabriek in Chicago binnen en vallen de arbeiders aan. Er vallen twee doden en een tiental gewonden.
De arbeiders besluiten niet toe te geven. De volgende dag wordt op Haymarket Square een bijeenkomst georganiseerd tegen politiegeweld. Opnieuw, aan het einde van de bijeenkomst, vallen 180 politieagenten de menigte aan. Er zijn confrontaties en doden aan beide kanten.
De politie maakt van deze gelegenheid gebruik om zeven anarchistische vakbondsmilitanten te arresteren, aangevuld met een achtste die zich bij de politie meldt. In een proces waarin zelfs de rechter hun onschuld erkent, worden zeven van deze acht activisten ter dood veroordeeld “om een voorbeeld te stellen”; vier van hen worden opgehangen.
1 mei 1889 in Parijs: congres van de Tweede Internationale
Drie jaar later stellen 400 afgevaardigden van de Tweede Socialistische Internationale voor om een algemene stakingsdag te organiseren om de achturige werkdag af te dwingen. De Amerikaanse afgevaardigde stelt 1 mei voor, ter herdenking van het bloedbad op Haymarket Square. Het jaar daarop, op 1 mei 1890, organiseert de Tweede Internationale de eerste internationale actiedag van de arbeiders. Sindsdien vinden er elk jaar demonstraties en stakingen plaats.
1 mei 1916 in Berlijn: Weg met de oorlog!
Midden in de wereldoorlog bleven de arbeiders op 1 mei hun gemeenschappelijke belangen verdedigen.
In 1916 werd in Berlijn een arbeidersdemonstratie georganiseerd om het bloedbad van de oorlog aan de kaak te stellen en te bevestigen dat het socialistische ideaal nog steeds leefde, ondanks het verraad van de leiders van de grote socialistische partijen die zich bij hun respectieve regeringen hadden aangesloten om de broederoorlog te verdedigen.
Een klein aantal militanten bleef het internationalisme verdedigen en de imperialistische oorlog aan de kaak stellen. Onder hen: Rosa Luxemburg en Karl Liebknecht.
Op 1 mei 1916 riep Karl Liebknecht “Weg met de oorlog! Weg met de regering!” in koor met duizenden arbeiders en jongeren die zich om hem heen hadden verzameld.
Omdat hij de kapitalistische oorlog aan de kaak had gesteld, werd hij gearresteerd. Tijdens zijn proces gingen 55.000 arbeiders in de wapenfabrieken in staking. De veroordeelde Liebknecht werd “de populairste man in de loopgraven”. In 1918 brak de Duitse revolutie uit en dwong de Duitse generale staf tot het ondertekenen van de wapenstilstand.
1947 in Italië: het bloedbad van Portella della Ginestra
Tijdens de bijeenkomst op 1 mei 1947 in de provincie Palermo vermoordt een maffia-groep de aanwezige boeren en arbeiders. Voor de hele Italiaanse arbeidersbeweging was het toen duidelijk dat de maffiosi waren bewapend door de grote landeigenaren. Deze grote landeigenaren, die werden beschermd door het door Mussolini ingestelde fascistische regime, wilden niet dat het einde van de Tweede Wereldoorlog zou leiden tot een revolutionaire beweging, zoals het geval was geweest na de Eerste Wereldoorlog.
1 mei: een politieke strijd
Het fascisme in Italië, het nazisme in Duitsland en het pétainisme in Frankrijk hebben geprobeerd de historische betekenis van de bijeenkomst op 1 mei te verdraaien door er een “Dag van de Arbeid” van te maken. Sindsdien hebben bijna alle burgerlijke leiders hetzelfde geprobeerd.
In België wilde Louis Michel, de leider van de liberale partij, in 1985 van 1 mei een ‘feest van alle arbeiders’ maken. In 1996 probeerde ook Vlaams Belang 1 mei te kapen door in Aalst bijeen te komen onder de slogan ‘werk voor eigen volk eerst’. Een slogan die typerend is voor extreemrechtse partijen die revolutionaire symbolen willen gebruiken om zich een ‘antisysteem’-imago aan te meten… terwijl ze in de zak van de kapitalisten blijven door de verdeeldheid onder arbeiders te vergroten.
In tal van landen demonstreren arbeiders op 1 mei en worden ze gearresteerd door dictatoriale regimes, waardoor ze zich nauwelijks kunnen verzamelen. In de zogenaamd “democratische” landen proberen de grote bazen en hun bondgenoten van 1 mei een “nationale feestdag” te maken waarop elke verwijzing naar het verleden van de arbeidersstrijd is verdwenen, omdat ze weten dat deze geschiedenis rijk is aan ervaringen die op een dag wapens zouden kunnen worden voor de strijdende arbeiders.
In veel landen demonstreren arbeiders op 1 mei en worden ze gearresteerd door dictatoriale regimes, waardoor ze nauwelijks bijeen kunnen komen. In de zogenaamd ‘democratische’ landen proberen de grote bazen en hun bondgenoten van 1 mei een ‘nationale feestdag’ te maken waarop elke verwijzing naar het verleden van de arbeidersstrijd is verdwenen, omdat ze weten dat deze geschiedenis rijk is aan ervaringen die op een dag wapens zouden kunnen worden voor de strijdende arbeiders.
Laten we 1 mei en alle andere dagen van het jaar aangrijpen om luid en duidelijk te herhalen dat de werksters en werkers van de hele wereld één front vormen tegen de kapitalisten en de regeringen die in hun dienst staan. Leve 1 mei! Leve de internationale strijd van de werksters en werkers!
Arbeidersstrijd/Lutte ouvrière roept op om deel te nemen aan de bijeenkomsten die op 1 mei in het hele land worden georganiseerd. Laten we vandaag meer dan ooit samenkomen om te bevestigen dat arbeiders geen vaderland hebben, maar wel gemeenschappelijke belangen die overal ter wereld verdedigd moeten worden. In Brussel vertrekt om 14.00 uur een demonstratie vanaf het Marie Jansonplein en zijn er van 12.00 tot 20.00 uur talrijke politieke stands aanwezig op de Kunstberg. Arbeidersstrijd/Lutte ouvrière neemt deel aan beide evenementen.